بیماری پن لکوپنی – بیماری های ویروسی گربه ها

بیماری پن لکوپنی - بیماری های ویروسی گربه ها

بیماری پن لکوپنی

پن لکوپنی یکی از متداولترین بیماری های ویروسی گربه هاست. این بیماری مهمترین علت مرگ و میر گربه های زیر یک سال می باشد. ویروس عامل بیماری نوعی پاروو ویروس است به همین دلیل ماندگاری محیطی بسیار بالایی دارد. این ویروس با هیچ کدام از ضدعفونی کننده های معمول از بین نمی رود و در این میان تنها وایتکس با غلظت یک به ۳۲ می تواند طی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه ویروس را از بین ببرد. بنابراین در صورت آلوده شدن محیط به این ویروس پاکسازی محیط بسیار دشوار خواهد بود.

ویروس عامل پن لکوپنی می تواند از همه ترشحات بدن گربه بیمار شامل ترشحات گوارشی و حتی ادرار دفع شود و تماس مستقیم گربه های حساس با این ترشحات یا لوازم و اشیاء آلوده به این ترشحات می تواند به بیماری منجر شود. پن لکوپنی میان گربه های زیر یک سال خصوصا گربه های حدود چهار تا ده ماهه غیر واکسینه بسیار مسری است.

پن لکوپنی در گربه ها

ویروس از طریق ترشحات دهانی و بینی وارد بدن می‌شود و در غدد لنفاوی موضعی تکثیر می شود بین دو تا هفت روز پس از ورود ویروس به بدن علائم بیماری آشکار می شود. همانطور که از نام بیماری مشخص است در فرم تیپیک بیماری ویروس با تاثیر بر سلول‌های پیش ساز گلبول‌های سفید در مغز استخوان و سرکوب آنها منجر به کاهش بعضا بسیار شدید گلبول‌های سفید (لکوپنی) می شود که نتیجه این امر تضعیف شدید سیستم ایمنی و حساس شدن به انواع عفونت های ثانویه می باشد.

به طور معمول ویروس در گربه های حساس به عمق پرزهای روده حمله می کند و منجر به تخریب وسیع سلولهای پوششی روده می شود. بنابراین اسهال شدید و آبکی و بعضا خونی بدبو از علائم معمول بیماری است. با این حال طیف وسیعی از علائم بالینی با توجه به میزان ویروس، حساسیت حیوان، سویه ویروس و شرایط ایمنی بدن ممکن است مشاهده شود.
برخی گربه‌ها صرفا بی اشتها می شوند. گاهی اوقات شروع بیماری با استفراغ های شدید است که در ادامه با اسهال همراه می شود. بی اشتهایی، ضعف و بی حالی شدید، حالت شوک و مرگ در نتیجه از دست دادن آب و الکترولیت‌ها امری معمول است.

پنج فرم کلی این بیماری

به طور کلی پنج فرم پن لکوپنی ممکن است رخ دهد. فرم مادرزادی ناشی از عفونت بچه گربه در رحم مادر است. ماده گربه های بالغ که ایمنی مناسبی ندارند در صورت مواجهه با ویروس ممکن است علائم بیماری نشان ندهند ولی اگر این اتفاق در دوره بارداری رخ دهد ویروس می تواند با عبور از جفت خود را به جنین برساند. در بدن جنین ویروس به بافتهایی که سرعت تکثیر بالایی دارند حمله می کند. در این بین چون بافت مخچه تا روزهای پایانی دوران جنینی به سرعت در حال تکامل است آسیب جدی می بیند. در نتیجه عارضه ای تحت عنوان هیپوپلازی مخچه در این بچه گربه ها ایجاد می شود که منجر به اختلالات تعادلی دائمی و بعضا مرگ می شود.
فرم دیگر پن لکوپنی فرم فوق حاد است. گربه های مبتلا به این فرم که عمدتا چهار تا هشت ماه سن دارند (یعنی زمانی که ایمنی مادری به حداقل رسیده است) ممکن است بدون اینکه هیچ گونه علائم بالینی نشان دهند به طور ناگهانی تلف شوند. گاهی اوقات این گربه ها چند ساعت قبل از مرگ به شدت بی حال شده و به پهلو می افتند و تعداد تنفس آنها افزایش می یابد.
متداول ترین فرم پن لکوپنی فرم حاد است که با علایم بی حالی، بی اشتهایی، استفراغ، ضعف و اسهال همراه است. بسته به شدت کاهش گلبول‌های سفید خون، سطح ایمنی بدن گربه، انجام کامل و بموقع درمان های حمایتی نظیر سرم تراپی و آنتی‌بیوتیک تراپی ممکن است بسیاری از این گربه‌ها را بتوان نجات داد که به طور معمول دوره علائم بیماری در این گربه‌ها بین ۵ تا ۷ روز است.
فرم تحت حاد با استفراغ های گاهگاه و کم اشتهایی همراه است که ممکن است تا دو هفته ادامه یابد. فرم مزمن نیز با ضعف مزمن و استفراغ های مزمن که بیش از سه هفته ادامه یابد همراه است. در دو فرم تحت حاد و مزمن که چندان متداول نیستند معمولا علل زمینه ای دیگر مانند عفونت های باکتریایی یا انگلی و یا بیماری های التهابی دستگاه گوارش نیز در شدت عارضه نقش دارند.

تشخیص احتمالی این بیماری

تشخیص احتمالی این بیماری بر مبنای وجود علائم استفراغ، بی حالی، بی اشتهایی و اسهال در گربه های عمدتا غیر واکسینه زیر یک سال می باشد. ضمنا استفاده از کیت های تشخیصی سریع بر روی سوآپ مدفوع تا حد زیادی به تشخیص قطعی منجر می شود. کاهش گلبول‌های سفید خون در گربه زیر یک سال که با علایم گوارشی ذکر شده همراه باشد نیز نشاندهنده ابتلا به پن لکوپنی است.

این بیماری درمان اختصاصی ندارد. مایع درمانی و آنتی بیوتیک های وسیع الطیف برای جبران دفع آب و املاح و جلوگیری از عفونت های باکتریایی ثانویه ضروری هستند. ویتامین های گروه B و ویتامین B12 نیز در حیوان های مبتلا به بی اشتهایی و اسهال بخش ضروری درمان محسوب می شوند. نهایتا از ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از شروع درمان می بایست در حد امکان حیوان را به غذا خوردن ترغیب نمود (مثلا با کمی حرارت دادن غذا) و در صورت بازگشت اشتها تعداد وعده های غذایی را افزایش و حجم هر وعده را کاهش داد.

بهترین راه پیشگیری از ابتلا به پن لکوپنی واکسیناسیون کامل است. برای بهترین اثربخشی می بایست واکسن پلی والان گربه در سنین ۲، ۳ و چهار ماهگی تزریق شود و سپس سالی یک نوبت تکرار گردد. با توجه به ماهیت حاد و بعضا کشنده بیماری، طبیعت بسیار مسری و عدم وجود درمان اختصاصی موثر، پیشنهاد می شود واکسیناسیون بموقع و کامل گربه‌ها مدنظر قرار گیرد