بیماری پریتونیت عفونی گربه ها (بیماری FIP)

بیماری پریتونیت عفونی گربه ها (بیماری FIP)

بیماری FIP اختلالی با منشاء ویروسی است که در اثر نوعی کرونا ویروس به نام FCoV ایجاد می شود. این بیماری بروز پیچیده ای دارد و از این نظر با سایر بیماری های ویروسی گربه ها دارای تفاوتی آشکار است. کرونا ویروس های روده ای گربه ها در بسیاری از گربه ها وجود دارد و گاهی اوقات اسهال ایجاد می کند و در بسیاری از مواقع نیز هیچ گونه علامتی ایجاد نمی کند.
در برخی گربه‌ها این کرونا ویروس به علت استرس های مختلف دچار جهش ژنتیکی شده و به ویروس کشنده FIP تبدیل می‌شود. این علل استرس زا می تواند شامل حضور گربه های متعدد در منزل، تغییر محل زندگی، مسافرت، تغییر صاحب حیوان، واکسیناسیون، جراحی و… باشد.
بروز بیماری در هر سنی رخ می دهد ولی حدود نیمی از موارد در گربه های زیر دو سال مشاهده می شود. بسته به فرم بیماری علائم مختلفی ممکن است مشاهده شود. به صورت کلاسیک دو فرم مرطوب و خشک FIP وجود دارد. متعاقب فعالیت ویروس در بدن سیستم ایمنی آنتی بادی هایی علیه ویروس تولید می کند ولی متاسفانه این آنتی بادی ها توان خنثی سازی ویروس را ندارند و تنها با اتصال به ویروس منجر به رسوب کمپلکس های ویروس و آنتی بادی در جداره رگ ها و بافت های مختلف بدن می شوند. در این زمان سیستم ایمنی بدن تحریک شده و سعی در واکنش و تخریب این کمپلکس های رسوب یافته می کند. این امر منجر به آسیب دیواره رگ ها و نشت مایعات سرمی از رگ ها به فضای اطراف آنها می شود. حال اگر این حالت در محوطه شکمی رخ دهد منجر به تجمع مایعات در شکم می شود. اما این حالت ممکن است منجر به تجمع مایعات در فضای بین دو لایه پرده جنب (در قفسه سینه) و نیز دور قلب (داخل فضای پریکارد) شود. ممکن است همه این حالات نیز همراه هم رخ دهد اما تجمع مایعات در محوطه شکمی معمول تر است.
به این شکل از بیماری که با تجمع مایعات در فضاهای مختلف بدن همراه است فرم مرطوب گفته می شود. در فرم خشک معمولا بسته به تهاجم ویروس ممکن است علائم درگیری کلیوی، کبدی، طحال، چشم و نیز علائم عصبی بروز یابد. متداولترین علامت عصبی عدم تعادل و حالت نیستاگموس در چشم هاست. در کلیه نیز معمولا در شکل های تیپیک اندازه کلیه بزرگ می شود و بافت سطح کلیه نیز در معاینه حالت ناصاف پیدا می کند. در درگیری چشمی نیز ممکن است کدورت سطح قرنیه، رسوبات قرنیه ای و تغییر رنگ عنبیه چشم مشاهده شود. هر کدام از این علائم ممکن است به تنهایی یا همراه با یکدیگر مشاهده شوند.
باید توجه داشت که مرز مشخص و غیر قابل تغییری بین دو فرم خشک و مرطوب FIP وجود ندارد و حیوان ممکن است همزمان درگیر هر دو فرم بیماری باشد و یا در هر دوره ای از بیماری از فرمی به فرم دیگر تبدیل شود.
علاوه بر علائم یاد شده ممکن است موارد دیگری نیز در هر دو فرم FIP مشاهده شود. برخی از گربه های مبتلا اشتهای خوبی دارند و برخی نیز کم اشتها هستند. تب نیز در برخی گربه ها وجود دارد. باید توجه داشت هرگونه بی اشتهایی و یا تب بدون علت مشخص که برای مدتی بیش از یک هفته تداوم داشته باشد و خصوصا به آنتی‌بیوتیک ها نیز پاسخ ندهد باید از نظر FIP مورد شک قرار گیرد.
در آزمایش خون نیز موارد قطعی وجود ندارد ولی کاهش لنفوسیت های خون و افزایش گلوبولین سرم می تواند مورد توجه قرار گیرد. ضمن اینکه در فرم مرطوب آنالیز مایع داخل بدن می تواند در تشخیص قطعی بسیار موثر باشد. متاسفانه تست قطعی برای تشخیص FIP وجود ندارد و دامپزشک ناچار است با توجه به علائم بالینی و آزمایشگاهی به تشخیص برسد.
در حال حاضر هیچ درمان موثری برای FIP وجود ندارد و جز تعداد بسیار کمی از گربه ها که ممکن است تنها درگیری چشمی پیدا کرده باشند سایر بیماران طی چند روز تا چند ماه با وجود درمان های حمایتی نظیر کورتون تراپی و مایع درمانی تلف می شوند. تنها داروی استاندارد که می تواند فقط در یک سوم گربه های مبتلا به فرم مرطوب به بهبودی نسبی منجر شود ترکیب اینترفرون امگای مخصوص گربه است که متأسفانه علاوه بر قیمت بسیار بالا امکان دسترسی به آن نیز در کشور در حال حاضر وجود ندارد.
صاحبان گربه ها باید توجه داشته باشند که سایت های اینترنتی سودجو در خارج از کشور با تبلیغات دروغین محصولات تایید نشده و غیرموثری را با قیمت های گزاف به عنوان داروی جدید و کاملا موثر در درمان FIP معرفی می کنند که همان طور که ذکر شد تنها منجر به هدررفت هزینه خواهد شد.
متاسفانه روش پیشگیری کاملا موثر و واکسیناسیون در خصوص FIP وجود ندارد و تنها راهی که تا حدود زیادی می تواند به کاهش بروز بیماری کمک کند اجتناب از تراکم گربه ها در منزل و نگهداری انفرادی گربه هاست.