دیستمپر

دیستمپر

دیستمپر :
بیماری دیستمپر یک عارضه ویروسی خطرناک در سگ هاست که می تواند در هر سنی سگ ها را بیمار سازد. به دلیل طیف گسترده علائم بالینی و چهره‌های مختلفی که ممکن است از این بیماری مشاهده شود به آن بیماری هزارچهره گفته می شود. این بیماری شیوع جهانی دارد و سالانه باعث تلفات بسیار در سگ‌ها می شود.

ویروس عامل دیستمپر هم خانواده ویروس سرخک در انسان است. این ویروس می تواند از طریق مخاطات تنفسی و گوارشی وارد بدن شود و پس از تکثیر اولیه در بافت‌های لنفاوی موضعی، وارد خون و عروق لنفاوی می شود و از این طریق به بافت‌های مختلف بدن از جمله ریه ها، دستگاه گوارش، دستگاه عصبی، پوست و سایر بخش های بدن می رسد. ایمنی مادری معمولا تا حدود ۴۵ روزگی توله ها را در برابر ابتلا مقاوم نگه می‌دارد اما از حدود سه تا شش ماهگی بیشترین حساسیت به ویروس وجود دارد.

بیماری دیستمپر می تواند طیفی از علائم بالینی را ایجاد کند. درگیری دستگاه فوقانی تنفس به صورت قرمزی چشم و ترشحات چرکی دو طرفه از چشم و بینی ممکن است بروز یابد.

در ادامه در صورتی که سیستم ایمنی ضعیف باشد یا سویه ویروس حاد باشد ممکن است علائم تنفسی به صورت درگیری شدید ریوی پیشرفت کند. در بسیاری از موارد شروع بیماری با تب، بی اشتهایی، استفراغ و بی حالی همراه است. در همه این بیماران طیف وسیعی از علائم بالینی ممکن است رخ دهد که این موضوع به سن حیوان، وضعیت ایمنی، سویه و حدت ویروس مرتبط است.

علامت های دیگر دیستمپر

علامت دیگری که گاهی اوقات ممکن است مشاهده شود کوری ناگهانی با منشاء عصبی و نیز تغییراتی است که ممکن است دامپزشک در معاینه افتالموسکوپی چشم مشاهده کند.
علائم عصبی نیز در تعدادی از بیماران ایجاد می شود. طیف وسیعی از علائم عصبی شامل تشنج، میوکلونوس (نوعی انقباض ریتمیک در عضلات)، gum chewing (حرکات جوشی فک مشابه جویدن آدامس) و… ممکن است مشاهده شود. مشاهده میوکلونوس و gum chewing در یک حیوان تا حد بسیار زیادی به دیستمپر اختصاص دارد. علائم عصبی ممکن است به صورت ناگهانی و بدون مشاهده علائم تنفسی و گوارشی رخ دهد، ممکن است در کنار علائم گوارشی و عصبی یا کمی بعد رخ دهد و یا حتی تا سه ماه پس از بهبودی ظاهری بیماری مشاهده شود. در هر صورت متاسفانه وجود هر شکلی از علائم عصبی پیش آگهی بهبودی حیوان را ضعیف می سازد و باز هم متاسفانه پس از ابتلا به دیستمپر هیچ راهی برای پیشگیری و حتی پیش بینی ایجاد علائم عصبی در حیوان وجود ندارد.

تغییرات استخوانی در انتهای استخوان های بلند که خصوصا ممکن است در سگ های نژاد بزرگ مبتلا به دیستمپر رخ دهد نیز از علائمی است که ممکن است با ایجاد درد و لنگش دامپزشک را به عوارض استخوانی بیماری مشکوک کند که در این صورت رادیوگرافی از اندام درگیر می تواند به تشخیص کمک کند.
یکی دیگر از علائمی که بعضا ممکن است در مبتلایان مشاهده شود تکثیر (و ضخیم شدن) بافت شاخی پد بینی و پد زیر انگشتان است که اصطلاحا به آن هایپرکراتوز گفته می شود. از علائم دیگر پوستی که البته به ندرت مشاهده می شود تشکیل جوش های چرکی خصوصا در ناحیه زیر شکم است که البته این علامت به طور کلی نشانه مثبتی مبنی بر پاسخ ایمنی بدن به ویروس محسوب می شود.
مجموعه علائمی که ذکر شد ممکن است به شدت های مختلف در سگ های مبتلا مشاهده شود. به طور خلاصه مشاهده علائم تنفسی شدید یا ترشح چرکی دو طرفه از چشم و بینی و یا تشنج در سگ های زیر یک سال می بایست دامپزشک را به دیستمپر مشکوک کند. هرچند بیماری های متعدد دیگری نیز می توانند چنین علائمی ایجاد کنند ولی با توجه به شیوع و خطر بالای ابتلا به دیستمپر خصوصا در سنین پایین، می بایست ابتدا وجود یا عدم وجود این بیماری تایید گردد.
یکی از علائم خونی مهمی که ممکن است در دیستمپر (خصوصا در ابتدای بیماری که هنوز عفونت های باکتریایی ثانویه ایجاد نشده است) مشاهده شود کاهش لنفوسیت های خون (لنفوپنی) است که خصوصا در زمانی که سایر علائم بیماری مشاهده می‌شود می تواند در تشخیص کمک کننده باشد. روش های تشخیصی متعددی برای تشخیص قطعی دیستمپر وجود دارد که البته با توجه به مشکل یا پرهزینه بودن بسیاری از این روش ها کمتر استفاده می شوند. استفاده از rapid test های اختصاصی دیستمپر که وجود ویروس در ترشحات چشمی و تنفسی را نشان می دهند روش ساده و کاربردی و کم هزینه ای برای تشخیص بیماری محسوب می شود که البته با خطاهایی نیز همراه هست؛ خصوصا در صورتی که حیوان به تازگی واکسن دیستمپر دریافت کرده باشد (در این موارد احتمال ایجاد مثبت کاذب در این تست ها زیاد است).
در موارد ابتلا به دیستمپر درمان اختصاصی وجود ندارد و دامپزشک سعی می کند عفونت های ثانویه باکتریایی را که می‌تواند باعث وخامت بیشتر اوضاع شود درمان کند. همچنین مایع درمانی و سایر درمان های حمایتی خصوصا در زمانی که علائم تنفسی قابل توجه وجود دارد توصیه می شود. مشاهده شده است که درمان با ویتامین A در برخی حیوانات به بهبودی کمک می کند. همچنین بسته به شرایط حیوان ممکن است استفاده از سرم هایپر ایمیون کمک کننده باشد. در صورت بروز علائم عصبی همانطور که ذکر شد متاسفانه پیش آگهی ضعیف است اما در برخی از این حیوانات استفاده از کورتون ها و داروهای ضدتشنج ممکن است تا حدودی علائم را کنترل کند. فراهم نمودن محیط گرم همراه با رطوبت بالا می تواند در بهبود علائم تنفسی کمک کننده باشد.
باید درنظر داشت که مطمئن ترین راه پیشگیری از بیماری واکسیناسیون بموقع و جلوگیری از مواجهه توله ها با محیط آزاد و سگ های فاقد سابقه بهداشتی مشخص است. در صورتی که توله از مادری غیرواکسینه متولد شده باشد و محیط نگهداری هم از نظر احتمال آلودگی ایمن نباشد می توان واکسن دوگانه دیستمپر و پاروو را در سن ۴ تا ۶ هفتگی تزریق نمود و سپس در سنین ۸، ۱۲ و ۱۶ هفتگی از واکسن پلی والان معمول استفاده و سالی یک بار تکرار شود. اگر ایمنیت مادر توله مناسب باشد می توان در سنین ۸، ۱۲ و ۱۶ هفتگی از واکسن پلی والان استفاده نمود و سپس سالیانه تکرار شود. ارزیابی دمای بدن و شرایط عمومی حیوان در زمان واکسیناسیون توسط دامپزشک ضرورت دارد زیرا در صورت وجود تب و یا هرگونه اختلال عمومی در سلامت بدن امکان اختلال در ایمنی زایی واکسن وجود دارد.
خوشبختانه این ویروس به بیشتر شوینده ها و ضدعفونی کننده های معمول حساس است بنابراین با ضدعفونی محیطی که سگ بیمار در آن حضور داشته می توان محیط را برای توله جوان پاکسازی نمود.
توجه داشته باشید تاکنون هیچ شواهدی مبنی بر انتقال ویروس از سگ به انسان گزارش نشده است با این حال رعایت اصول بهداشتی در زمان مراقبت از حیوان بیمار توصیه می شود زیرا گاهی اوقات این حیوانات به دلیل ضعف سیستم ایمنی ناشی از دیستمپر ممکن است عوامل بیماریزای دیگری را توسط ترشحات گوارشی یا تنفسی خود دفع کنند که برای سلامت انسان خطرناک باشد.