سندرم اسهال

سندرم اسهال

سندرم اسهال در نوزادان حیوانات مزرعه، بویژه در گوساله هایی با سن زیر ۳۰ روزگی یکی از شایع ترین بیماری هایی است که دامپزشکان با آن روبرو هستند. یکی از علت های محسوس ضررهای اقتصادی در گله ها سندروم اسهال بوده که بواسطه ی توسعه ی پرورش دام ها تشدید شده است. اگرچه پیشرفت قابل توجهی در درمان موثر سندروم اسهال نظیر درمان دهیدراتاسون و اسیدوز بدست آمده ولی در بحث کنترل و پیشگیری سندروم اسهال پیشرفت ها بسیار کمتر بوده است. علت بروز سندرم اسهال به طور معمول شامل فعل و انفعال بین باکتری های انتروپاتوژن، ویروس ها، تک یاخته ها، کیفیت آغوز و تاثیر عوامل محیطی است. از بین باکتری های انتروپاتوژن، سروتیپ های پاتوژنیک اشریشیا کلی (E.Coli) از علت های بروز سندروم اسهال در نوزادان حیوانات مزرعه هستند که به مجموعه بیماریهای حاصله کولی باسیوزیس گفته می شود. شیوع کلی باسیلوزیس در سال های اخیر به دلیل افزایش اندازه گله ها، ناکارآمدی عوامل دامداری، افزایش تراکم دام ها افزایش یافته است.

سندرم اسهال در حیوانات و دام و طیور

در بین سروتیپ های اشرشیا کلی، سروتیپ انتروتوکسیژنیک (ETEC) به تنهایی شایع ترین علت بروز سندروم اسهال در نوزادان حیوانات مزرعه است. شیوع اشریشیا کلی انتروتوکسیژنیک در گوساله های اسهالی بطور گسترده ای از لحاظ جغرافیایی، بین گله ها و بسته به سن دام ها، متفاوت است. شیوع به فراوانی ۶۰-۵۰ درصد در گوساله های اسهالی زیر ۳ روز و تنها ۱۰-۵ درصد در گوساله های اسهالی تا ۸ روز است و در بعضی کشورها این شیوع تنها به ۸-۵ درصد در گوساله های زیر ۳ روز می رسد. بنابر این کولی باسیلوزیس انتروتوکسیژنیک یکی از دلایل اصلی اسهال در گوساله های زیر ۳ روز است و در شیوع اسهال در گوساله های بزرگ تر از ۳ روز به تنهایی نقشی ندارد و در گوساله های بزرگ تر از ۳-۲ روز عمدتا” با یک عفونت ویروسی همراه است.

میزان ابتلا در گوساله های شیری با مدیریت ضعیف ممکن است به ۷۵ درصد برسد ولی بطور معمول ۳۰ درصد می باشد. میزان مرگ و میر در گوساله های مبتلا بسته به سطح مدیریت بالینی از ۱۰ درصد تا ۵۰ درصد می رسد.

با در نظر گرفتن میزان مرگ میر گوساله های نوزاد، هزینه های زیاد درمان، هزینه های کارگری، کاهش وزن گیری وافزایش مدت زمان از شیرگیری گوساله های مبتلا در مواردی از همه گیری، گله های درگیر ضرر های اقتصادی زیادی را متحمل خواهند شد. از طرفی با توجه به کثرت عوامل خطر در بروز اسهال کلی باسیلوزی، تعیین عامل و یا عوامل خطر در بروز بیماری و کنترل آن دشوار بوده و بایستی در جهت پیشگیری از بروز آن تلاش کرد. یکی از راه های موثر در پیشگیری از بروز اسهال اشریشیا کلی انتروتوکسیژنیک استفاده از واکسن آن در دام های آبستن ۲۸-۶۰ روز مانده به زمان احتمالی زایش و در شیوع بالای بیماری دو بار تزریق واکسن می باشد که با حضور سطح بالایی از آنتی ژن علیه اشریشیا کلی انتروتوکسیژنیک در آغوز و شیر دام های واکسینه شده احتمال بروز اسهال به علت آلودگی به اشریشیا کلی انتروتوکسیژنیک بطور معنی داری در گوساله ها کاهش می یابد.

یکی دیگر از راه های موثر و قطعی پیشگیری در بروز بیماری استفاده از طرح های اصلاح نژاد و انتخاب دام های مقاوم و گسترس ژن مقاوم به بیماری در سطح گله ها است، همچنان که مطالعات مختلفی در جهت تعیین الل های حساس و یا مقاوم مربوط به برخی بیماری ها از جمله لکوز، تب برفکی، ورم پستان استافیلوکوکی و… انجام شده است.