عناصرتشکیل دهنده غذای حیوانات و نقش هر یک در سلامت حیوانات خانگی

عناصر تشکیل دهنده غذای حیوانات عناصری هستند که علاوه بر همساز بودن با حیوان، مورد نیاز آن هم هستند.عناصر تشکیل دهنده غذای حیوانات، غذاهای بالانس و کامل که عمودتا غذاهای خشک در این دسته قرار می گیرند باید شامل ترکیبات مشخصی به میزان معینی باشند تا بتوانند نیازهای حیاتی حیوان را برای زندگی و سلامت تامین کنند. در مطلب پیش رو شما را با عناصر تشکیل دهنده غذای حیوانات و نقش هر یک آشنا می کنیم.

عناصر تشکیل دهنده غذای حیوانات – کربوهیدرات، نشاسته، فیبر، چربی و …

کربوهیدرات: کربوهیدرات یک واژه است که مواد غذائی را شامل می شود که دارای مولکولهای کربن، اکسیژن و هیدروژن هستند. کربوهیدرات ها اغلب منشا گیاهی دارند به جز گلوکز موجود در خون، گلیکوژن جگر و عضلات و لاکتوز موجود در شیر که از این قاعده مستثنی هستند. سگ و گربه بدون وجود کربوهیدرات در غذایشان می توانند زندگی کنند. بدن آنها می تواند کربوهیدرات بسازد و عنصر ضروری برای سگ و گربه وجود اسید های آمینه موجود در مواد غذائی پروتئینی است. با این حال دریافت کربوهیدرات می تواند به طرز قابل توجهی توانائی های بدنی حیوان را افزایش دهد.

گلوکز، سوکروز، لاکتوز و نشاسته کربوهیدرات های تامین کننده انرژی برای حیوان هستند. نوع منبع گیاهی این کربوهیدرات ها  و نوع طبخ آنها  می تواند بر هضم و جذب آنها تاثیر بگذارد. به عنوان مثال غذا هائی با نشاسته که خوب پخته نشده باشند می توانند باعثث بروز اسهال شوند. فیبرها در عین حال جزو کربوهیدرات ها هستند و برای تنظیم حرکات گوارشی و فلور نرمال باکتریال روده ها مفید هستند

نشاسته : از هزاران مولکول گلوکز تشکیل شده است. نشاسته بعد از هضم روده ای مناسب، می تواند منبع انرژی برای حیوانات باشد. همانطور که اشاره شد نشایته باید به خوبی پخته شود، اگر این اتفاق نیفتد باعث تخمیر در دستگاه گوارش شده و ایجاد اسهال می کند. همچنین مقادیر زیاد نشاسته هم همین نتیجه را در پی خواهد داشت. زیرا مقدار آن از ظرفیت هضمی آنزیم های روده در سگ و گربه بیشتر خواهد شد. منبع طبیعی نشاسته شامل غلات (برنج، ذرت، گندم) و ریشه گیاهان مثل سیب زمینی است. ۵۰ تا ۷۰ درصد ترکیب غلات را نشاسته تشکیل می دهد. شکر: هیچگونه اثر پیشگیرانه یا درمانی در بدن سگ و گربه ندارد ولی اگر مقدار آن در حد طبیعی فراتر رود می تواند باعث ایجاد چاقی یا دیابت شود. گربه ها برخلاف سگ ها، به شیرینی حساس نیستند و گیرنده های زبان آنها بیشتر برای طمع گوشت تکامل یافته است. منبع طبیعی شکر شامل گیاهان، میوه ها و شیر می باشد. لاکتوز موجود در شیر برای حیوانات شیرخوار می تواند انرژی لازم به فراهم آورد، البته این به شرطی اتفاق خواهد افتاد که آنزیم لاکتاز در بدن برای این تبدیل موجود باشد.

فیبر: فیبر یکی از اجزای اصلی گیاهان است که در واقع اسکلت خارجی گیاه را تشکیل می دهد. با اضافه کردن فیبر خام به اندازه کافی و با کیفیت مناسب می تواند در پیشگیری از اسهال و یبوست موثر باشد. فیبر غیر قابل هضم مثل سلولز یا لگنین می تواند به حرکات روده ای حیوان کمک کند. فیبر محلول مثل پیسلیوم برای سلامت دستگاه گوارش حیوان مناسب است. وجود پیسلیوم برای جلوگیری از ایجاد اسهال با منشا استرس موثر است. وجود فیبر در دستگاه گوارش حیوان می تواند به ایجاد حس سیری در حیوانات کمک کند و بنابراین ریسک ایجاد چاقی در حیوان کاهش می یابد.

چربی ها: سگ ها بیشتر از گربه ها به غذاهای چرب علاقه نشان می دهند. اما در حیواناتی که فعالیت کمی دارند باید میزان چربی غذا محدود شود. اما وجود چربی ها به خاطر ایجاد انرژی و تامین اسیدهای چرب در سگ و گربه ضروری است. یک گرم از چربی می تواند ۹ کیلوکالری انرژی برای حیوان ایجاد کندو این میزان ۵/۲ برابر انرژی تولیدی یک گرم کربوهیدرات یا پروتئین است. بعضی از اسیدهای چرب، ضروری نام دارند و برای ساختار سلول یا ساخت هورمون ها ضروری هستند. این اسیدها چرب شامل امگا ۳،امگا ۶، EPA، DHA هستند. اسیدها چرب امگا ۶ برای سلامت پوست، مو و سلامت دستگاه تناسلی حیوان ضروری است. اسیدهای چرب امگا ۳، نقش ضد التهابی دارند، باعث اکسیژن رسانی بهتر مغز می شوند و یادگیری توله سگ ها را بهبود می بخشند.

  • پروتئین ها: پروتئین ها از اسیدهای آمینه تشکیل شده اند. سگ ها و گربه ها به مقادیر زیاد پروتئین برای بازسازی سلولی، رشد، بارداری، شیردهی و سایر فعالیتهای ضروری نیاز دارند. پروتئین ها با دو منبع حیوانی (گوشت مرغ و ماهی، تخم مرغ و … ) و گیاهی (لوبیا، سویا، گلوتن و …) در غذای حیوانات قابل مصرف هستند. اسید های آمینه ضروری (آرژنین، تورین، لوسین، لیزین، متیونین و …) توسط بدن ساخته نمی شوند و باید توسط غذا برای بدن تامین شوند. وجود این اسیدهای آمینه برای ساخت پروتئین در بدن لازم است.

وجود سولفور آمینو اسید (متوینین و سیتئین) برای تولید کراتین مو ضروری است. کمبود آن باعث خشکی مو و همچنین کاهش رشد توله ها می شود. اسید آمینه آرژنین برای تبدیل آمونیوم با اوره ضروری است و کمبود آن باعث تجمع آمونیوم در بدن گربه و حتی مرگ حیوان می شود. همچنین برای رشد ساختارهای چشم و سیستم عصبی توله ها و بچه گربه ها،  ضروری است. اسید آمینه گلوتامین برای متابولیسم و  بازسازی سلول ها ضروری است. وجود لیزین برای ساخت همه پروتئین ها ضروری است و این اسید آمینه بسیار به حرارت حساس است. اسید آمینه تورین برای انقباضات عضلانی ضروری است و کمبود آن در گربه ها ایجاد بیماری قلبی می کند. کارنیتین کمک می کند که سلول های بتوانند از چربی به عنوان منبع انرژی و سوخت استفاده کنند. کمبود آن در بیماریهای قلبی سگ ها بیشتر به چشم می خورد. وجود این اسید آمینه باعث افزایش میزان کاهش وزن در حیوانات چاق می شود.

مینرال: مینرال ها به دو دسته ماکرو(کلسیم، فسفر، پتاسیم، منیزیم و سدیم) و تریس (آهن، زینک، منگنز، ید، سلنیوم و …) دسته بندی می شوند. هر کدام از این مینرال ها نقش ها مختلفی در بدن ایفا می کنند. کلسیم دو نقش عمده در بدن دارد، حفظ ساختار اسکلتی و استحکام آن و به جابجا کردن اطلاعات بین سلول ها و پالسهای حسی بدن کمک می کند. فسفر به همراه کلسیم در استحکام استخوان ها نقش دارد و از طرفی در ساختار مولکول هائی مثل DNA و RNA حضور دارد. پتاسیم یه مینرال ضروری است و در تعادل الکترولیت ها بدن نقس به سزائی دارد. سدیم در ایجاد تعادل در خوردن و دفع آب نقش مهمی در بدن بازی می کند. منیزیم در ساخت ۳۰۰ آنزیم در بدن نقش دارد و در ساختار DNA هم نقش ایفا می کند. روی (Zinc)  در بدن در انتقال ویتامین آ، در تامین سلامت پوست و مو و در خروج و دفع لاکتات تولید شده در عضلات مفید است. مس در نقل و انتقال اکسیژن و همچنین دراز بین بردن رادیکال های آزاد در بدن دخالت دارد. ید، عنصر مهم در متابولیسم بدن حیوان است، زیرا نقش مهمی در کارکرد غده تیروئید دارد.. آهن نیز عنصر حیانی در عملکرد گلبولهای قرمز و عضلات است و در هموگلوبین و میوگلوبین نقش دارد.

ویتامین ها: ویتامین ها به دو دسته محلول در آب (B,C) و محلول در چربی (A,D,E,K) دسته بندی می شوند. ویتامین ها محلول در آب به راحتی در آب حل شده و در تمام بدن پخش می شوند و در طریق ادرار دفع می شوند. ویتامین های محلول به کمک چربی های موجود در غذا از طریق روده جذب می شوند و مقادیر بالای آنها می تواند باعث تجمع ویتامین در بافت چربی و ایجاد مسمویت با ویتامین کند. ویتامین ها به صورت طبیعی به حرارت و نور حساس هستند و در پخت مواد غذایی باید دقت لازم را داشت.

سایر مواد مغذی مثل آنتی اکسیدان ها، گلوکزآمین، کندرویتین در به ترتیب نقش های مختلف مثل حفظ غشا سلولی و از بین بردن رادیکال های آزاد، اثرات ضد التهابی و کمک به ترمیم غضروف مفاصل، ترمیم لایه های میانی مثانه و آلوئوورا نیز غنی از ویتامین Eو C، آمینو اسیدها و روی و اسیدهای چرب ضروری است.