معاینه بالینی ماهیان آکواریومی :

هدف از معاینه بالینی شناخت ناهنجاری های رفتاری و جسمانی می باشد. تفسیر تاریخچه بالینی و آزمایشات محیطی اطلاعات زمینه ای مهمی را فراهم خواهد کرد. بالین شناسان را قادر خواهد بود تا روی جنبه‌های مهم در طول معاینه بالینی متمرکز شوند. با این وجود تمام ماهی ها باید به دقت و کامل بررسی شوند. به این کار معاینه بالینی گفته میشود. در این بخش نکات مهمی را که برای تشخیص باید توجه داشت و نیز تکنیک های بیشتری را که به تایید تشخیص کمک می‌کند روشن خواهم کرد.

آزمایش های مقدماتی:
این آزمایشات برای مشاهده ماهی ها در محیط آبی شان قبل از گرفتن یا مهار کردن آنها برای آزمایشاتی با جزئیات بیشتر توصیه می شود.

ماهی سالم رنگ روشن شفافی دارد.
به آسانی در میان آب حرکت می‌کند

شنای آرام و موزونی دارد.
فاقد هرگونه ضایعه مشخص و یا رشد غیر طبیعی می باشد.

به علت اینکه بعضی از علائم گونه ها متفاوتند، ظاهر عمومی ماهی بیمار باید با آنهایی که سلامتی عادی در همان گونه دارند مقایسه شود.

در طول این آزمایشات نکات زیر باید مورد توجه قرار گیرد:

 موقعیت ماهی در آب:
آیا ماهی در سطح آب است یا در کف؟ توجه کنید که تعدادی از آنها به طور طبیعی در کف و سطح آب زندگی می کنند.

طرز قرارگیری :
آیا طرز قرارگیری آنها غیر طبیعی است؟ آیا آنها به پهلو خوابیده اند یا به پشت؟

 رفتار:
آیا ماهی ها در کنار فواره و روی آب یا تهویه کننده آب جمع شده اند؟
آیا دهان خود را به سطح آب می آورند و آیا این عمل در طول روز تغییر می‌کند؟ ممکن است علت آن کمبود اکسیژن باشد.

شنا :
آیا باله ها حرکت طبیعی دارند یا به سطح بدن بسته و فشرده می شوند؟
آیا آنها حرکت نامنظم دارند یا نشانه‌هایی از آزادگی دارند؟

 اشتها:
آیا غذا هنوز در آب وجود دارد و آیا ماهی غذا را می خورد وقتی آن را به ماهی عرضه می‌کنیم؟

 ضایعات وخیم :

آیا لکه های توموری، زخمی، ناحیه ای از پیگمان های نامنظم وجود دارد؟
آیا باله ها متورم شده اند یا لبه های آن ها ساییدگی دارد؟

معاینه بالینی:

آزمایشات جسمانی :

در ادامه مطالعه ماهی در محیط آبی، باید آن را برای آزمایشات دقیق تر مهار کرد. یک لیست از تجهیزات مورد استفاده جهت معاینه ماهی در زیر آورده شده است:

🔸 پمپ هوا، سیستم لوله‌کشی و سنگ
🔹 عامل بیهوشی
🔸 آکواریوم
🔹 لوله های جمع کننده خون ( هپارین )
🔸 دوربین
🔹 سوند
🔸 کیسه های پلاستیکی تمیز
🔹 ماده کلرزا
🔸 ابزار کالبدشکافی
🔹 سنجشگر الکترونیکی
🔸 فیلتر
🔹 دستکش
🔸 ژل روغنکاری
🔹 ذره بین
🔸لوپ
🔹استوانه مدرج
🔸 میکروسکوپ، لام و لامل
🔹 سوزن و سرنگ
🔸 تور
🔹 منبع اکسیژن
🔸 پیپت پلاستیکی
🔹 رفراکتومتر
🔸 نوار لاستیکی
🔹 خط کش
🔸 نمک
🔹 ست جراحی
🔸 حوله
🔹 ابزار تست کیفیت آب
🔸 بطری های نمونه آب
🔹 ترازو

در صورت امکان ماهی وقتی در آب است در فواصل زمانی کوتاه باید به طور مداوم بررسی و معاینه بالینی شود.
استفاده از کیسه پلاستیکی تمیز یا آکواریوم کافی خواهد بود. این عمل فرصتی را مهیا می‌کند تا ضایعات ظریف یا غیر طبیعی که در طول آزمایشات مقدماتی قابل رویت نیست مورد توجه قرار گیرد.بی‌تردید انگل های پوستی و دیگر عوارض بیماری زا وقتی ماهی در آب است به آسانی شناسایی می شوند. وقتی گونه های کوچک مورد آزمایش قرار می گیرد استفاده از ذره بین یا لوپ چشمی ضروری می باشد.
توصیه می‌شود که عکس‌های ثبت شده از ماهی ها و محیط شان را نگهداری کنیم زیرا تصاویر رنگی با کیفیت بالا، اطلاعات مهمی را برای مطالعات آتی فراهم می‌کند.
در ادامه این معاینه بالینی و آزمایشات ممکن است لازم شود بیمار با داروی مسکن آرام شود و از آب خارج شود .
اگر ماهی از دستان شما بیفتد و یا بیرون بپرد باید کوچکترین آسیب را مورد بررسی قرار داد. ممکن است در اثرکوچک بودن اندازه بیمار معاینه بالینی به مشاهده آزمایشات سطح خارجی ماهی محدود شود. با این وجود باید یک روش رایجتری مورد استفاده قرار گیرد. بهتر است معاینات را از سر ماهی شروع کرده به ترتیب تا دم آن پیش برویم.

مباحث معاینات بالینی ادامه دارد ………

دکتر مهدی منصوری
( دامپزشک اختصاصی ماهیان زینتی )