نژادهای مختلف گاو به منظور تولید به دو دسته تقسیم می شوند

۱- نژاد هایی که برای تولید شیر
۲- نژاد هایی که به منظور تولید گوشت
نگهداری و پروش داده می شوند.
در کشور ما، اولین نژاد شناخته شده و بسیار متداول جهت تولید شیر در کشور نژاد هولشتاین (Holstein-Friesian) است. این نژاد با اصالتی هلندی و اتریشی بالغ بر دو هزارسال برای تولید شیر نگهداری شده و در طی این مدت برای افزایش تولید شیر در این نژاد از نسلی به نسل های بعدی دست کاری شده است. ظاهر این نژاد با لکه های سفید و سیاه بر روی بدن بسیار شناخته شده است. وزن متوسط آن در دام بالغ تقزیبا به ۶۰۰ کیلوگرم و به وزن های بالای یک تن نیز ممکن است برسد به همین دلیل می توان این نژاد را برای تولید گوشت نیز در نظر داشت، همچنان که در کشورمان گوساله های نر را به همین منظور پرورش می دهند. عمر اقتصادی آن ممکن هست به ۱۵ سال هم برسد و در هر دوره از شیرواری تا بیش از یک تن شیر تولید کند که شامل ۳/۸% چربی،۳/۲% پروتئن و ۴/۹ درصد قند لاکتوز است.
دومین نژادی که در کشورمان به منظور تولید شیر نگهداری می شود، نژاد جرزی (Jersy) است که در مقایسه با نژاد هولشتاین در واحد های بسیار محدود و در تعداد راس بسیار کمتری وجود دارد. خواستگاه این نژاد جزایری در جنوب انگلستان و شمال فرانسه است و بیش از ۱۷۰۰ سال، پرورش آن برای تولید شیر سابقه دارد و ظاهر آن یک دست به رنگ قهوه ای با سم های به رنگ سیاه است. مقدار تولید شیر بین ۵۰۰۰ تا ۹۰۰۰ لیتر در سال و محبوبیت آن بعلت بالا بودن درصد چربی شیر است که به ۴/۹% می رسد، این درصد بالای چربی موجب بالاتر رفتن قیمت خرید هر لیتر از شیر و استقبال بیشتر از آن می شود، در کشور ما شیر این نژاد بیشترین جذابیت را برای تولیدکنندگان بستنی دارد، همچنین پروتئین شیر به ۳/۹% و قند لاکتوز به ۴/۹% می رسد.
در مورد نژاد هایی که برای تولید گوشت نکهداری می شوند این نکته قابل ذکر است که با توجه به دو منظوره بودن نژاد هولشتاین و گسترش این نژاد در سطح کشور معمولا از گوساله های نر آن در واحد های پرواربندی برای تولید گوشت نگهداری می شود البته یک نژاد به صورت خیلی محدود در سطح کشور برای تولید گوشت وجود دارد
نژادی که می توان گفت بیشتر برای تولید گوشت نگهداری و پرورش داده می شود، نژاد سیمنتال (Simmental) با خواستگاه سویسی است. رنگ بدن در این نژاد شامل لکه های سفید و قرمز یا طلایی و سفید با سری تماما سفید است. وزن گاو نر بالغ در آن به طور متوسط به ۱/۳تن می رسد.البته تولید شیر در گاو ماده این نژاد هم پایین نیست و به سالیانه شش هزار لیتر می رسد. واحد صنعتی که به نگهداری و پرورش این نژاد در سطح کشور مشغول باشد بسیار اندک است ولی پرورش آن به صورت نیمه صنعتی و سنتی با تعداد کم در برخی ار مناطق کشور، بعنوان مثال در استان های شمالی کشور قابل توجه است.

دکتر عادل قره باغی
( متخصص دام بزرگ )

گاو