انواع جایگاه های معمول نگهداری گاو در واحدهای صنعتی و نیمه صنعتی در ایران سه نوع است.

گاوداری

گاوداری و پرورش گاو یکی از مهمترین صنایع در تولید مواد غذایی به حساب می آید. در عصر حاضر گاوداری و پرورش گاو به شدت دچار تغییر شده است. از تغییرات مهم میتوان به دستگاه های صنعتی اشاره کرد. گاوداری هایی که در این صنعت حرف اول را میزنند قطعا از به روزترین ماشین آلات بهره میبرند.

رایج ترین نوع این سازه ها که به اصطلاح در ایران به آن بهاربند میگویند، شامل یک فضای مسقف و حیاطی که به طور معمول مساحتی تا سه برابر مساحت فضای مسقف دارد، است. فضای مسقف برای استراحت دامها در نظر گرفته شده و حیاط برای گردش و محیطی برای بروز رفتارهای طبیعی دام است و به طور معمول در دور تا دور حیاط برای تغذیه آخور تعبیه شده و معمولاً آب خوری نیز در کنار آخور است و یا در وسط حیاط ساخت می شود.

به روز بودن گاوداری ها میتواند در کنار تولید محصول بهتر، کیفیت بالاتری را در اختیار بگذارد.

گاوداری

نوع دیگر سیستم نگهداری فری استال(Free Stall) است در این سازه کل محله نگهداری به طور معمول مسقف بوده و جایگاه خوابیدن دامها به وسیله میله های فلزی از یکدیگر جدا شده است، سیستم فری استال در گله های صنعتی گاو شیری رایج و تمایل به ساخت آن بیش از پیش است.

نوع دیگری از جایگاه نگهداری، سیستم تای استال(Tie Stall) است. در این سازه ها نیز به طور معمول بایستی کل مساحت نگهداری دام ها مسقف بوده و علاوه بر ساخت جایگاه های مجزا از یکدیگر هر دام توسط یک ریسمان به جایگاه بسته شده است. این سیستم به صورت صنعتی در کشور ما چندان رایج نیست ولی در دامداری های نیمه صنعتی به ویژه در مناطق شمال کشور مشابه آن و یا به صورت ناقص طراحی و ساخته شده و استفاده می شود.
هر یک از این سیستم ها معایب و مزایای خود را دارد و بایستی با توجه به شرایط منطقه، شرایط اقتصادی، شرایط متفاوت دام ها و هدف از نگهداری دام ها انتخاب گردند.

به عنوان مثال در ساخت بهاربند، هزینه‌های ساخت و سازه بسیار پایین تر از دو سیستم دیگر است ولی مدیریت بهداشتی در بهاربند نسبت به دو سیستم دیگر سخت تر بوده و احتمال بروز برخی بیماری ها بیشتر است.
در مجموع برای انتخاب هر یک از این سیستم ها جهت نگهداری دام بایستی متغیرهای گوناگونی را در نظر داشت.

دکتر عادل قره باغی
( متخصص دام بزرگ )